TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NE
Yükseköğretim Öğrenci Affı Teklifinde Yer Alan Kapsam Dışı Bırakma Hükümlerinin Kaldırılması ve Öğrenci Affının Herkesi Kapsayacak Şekilde Düzenlenmesine İlişkin Görüş ve Talepler
KONU:
YÜKSEKÖĞRETİMDE ÖĞRENCİ AFFINA ilişkin kanun teklifinde yer alan; “daha önce öğrenci affından yararlanmış olma” ve “belirli suçlardan mahkumiyet” gibi nedenlerle getirilen KAPSAM DIŞI BIRAKMA HÜKÜMLERİNİN;
EĞİTİM HAKKI, SOSYAL DEVLET İLKESİ, FIRSAT EŞİTLİĞİ VE TOPLUMA YENİDEN KAZANDIRMA AMACI doğrultusunda KALDIRILMASI, kanun teklifinin eğitimine devam etmek isteyen HERKESİ KAPSAYACAK ŞEKİLDE YENİDEN DÜZENLENMESİ talebidir.
AÇIKLAMALAR:
Yükseköğretim öğrenci affı, yalnızca üniversiteye dönüş imkanı sağlayan teknik bir düzenleme değildir. Aynı zamanda devletin vatandaşlarına sunduğu İKİNCİ BİR FIRSAT, yaşam boyu öğrenmeyi destekleyen sosyal bir politika ve eğitim hakkının fiilen kullanılmasını sağlayan önemli bir kamu hizmetidir.
Çağdaş hukuk devletlerinde amaç, bireyleri EĞİTİMDEN UZAKLAŞTIRMAK DEĞİL; onları YENİDEN EĞİTİM SİSTEMİNE KAZANDIRMAKTIR. Çünkü eğitim; bireylerin kişisel gelişimini, ekonomik bağımsızlığını, toplumsal uyumunu ve üretkenliğini artıran en temel araçlardan biridir.
Bu nedenle hazırlanacak ÖĞRENCİ AFFININ MÜMKÜN OLAN EN GENİŞ KAPSAMDA DÜZENLENMESİ, hem bireysel hem de toplumsal yarar bakımından büyük önem taşımaktadır.
Ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi‘ne sunulan kanun teklifinde, DAHA ÖNCE ÖĞRENCİ AFFINDAN YARARLANMIŞ OLAN KİŞİLER ile KANUN TEKLİFİNDE BELİRTİLEN BAZI MAHKUMİYET veya HUKUKİ STATÜLER NEDENİYLE bazı vatandaşların
ÖĞRENCİ AFFI DIŞINDA BIRAKILDIĞI görülmektedir.
Kanaatimizce bu istisnalar, ÖĞRENCİ AFFININ TEMEL AMACIYLA hiçbir şekilde BAĞDAŞMAMAKTADIR.
1. EĞİTİM BİR AYRICALIK DEĞİL, TEMEL BİR HAKTIR
Anayasa’nın 42. maddesi EĞİTİM VE ÖĞRENİM HAKKINI GÜVENCE ALTINA ALMIŞTIR. Eğitim hakkı, bireyin yalnızca gençlik yıllarında kullanabileceği SINIRLI SÜRELİ BİR HAK DEĞİLDİR.
Günümüzde “YAŞAM BOYU ÖĞRENME” anlayışı bütün dünyada kabul edilen temel eğitim politikalarından biri haline gelmiştir. İnsanlar hayatlarının herhangi bir döneminde eğitimlerine ara verebilmekte, yıllar sonra yeniden üniversiteye dönebilmektedir.
DEVLETİN GÖREVİ, bu dönüşü ZORLAŞTIRMAK DEĞİL;
KOLAYLAŞTIRMAKTIR.
ÖĞRENCİ AFFI DA TAM OLARAK BU AMACA HİZMET ETMELİDİR.
Bu nedenle af düzenlemesi, istisnaları artıran değil; yükseköğretime dönüşü mümkün olduğunca KOLAYLAŞTIRAN, KAPSAYICI bir sosyal politika olarak ele alınmalıdır.
2. DAHA ÖNCE ÖĞRENCİ AFFINDAN YARARLANMIŞ OLMAK YENİDEN EĞİTİM HAKKINI ORTADAN KALDIRMAMALIDIR
Kanun teklifinde daha önce öğrenci affından yararlanmış olan kişilerin yeniden KAPSAM DIŞINDA BIRAKILMASI öğrenci affının temel amacıyla, eğitim hakkıyla ve fırsat eşitliği ilkesiyle BAĞDAŞMAMAKTADIR. Eğitim hakkını GEREKSİZ ŞEKİLDE SINIRLANDIRAN bu düzenlemenin KANUN TEKLİFİNDEN ÇIKARILMASI GEREKMEKTEDİR.
Bir kişinin geçmişte öğrenci affından yararlanmış olması, GELECEKTE eğitim hakkını TAMAMEN KAYBETMESİNİ
GEREKTİRMEZ.
HAYAT ŞARTLARI ZAMAN İÇİNDE DEĞIŞEBİLİR:
- Ekonomik güçlükler,
- sağlık sorunları,
- ailevi yükümlülükler,
- doğal afetler,
- iş hayatı,
- askerlik,
- çocuk bakımı veya
- kişinin kontrolü dışında gelişen birçok neden sebebiyle
EĞİTİM YENİDEN YARIDA KALMIŞ OLABİLİR.
Yıllar sonra oluşan uygun şartlar sayesinde kişi yeniden eğitimine devam etmek isteyebilir.
BÖYLE BİR İRADENİN CEZALANDIRILMASI DEĞİL, TEŞVİK EDİLMESİ GEREKİR.
Devletin eğitim politikası, İKİNCİ FIRSATI kullanan kişiyi DIŞLAMAK üzerine DEĞİL; öğrenme azmini DESTEKLEMEK üzerine kurulmalıdır.
Öğrenci affı “YALNIZCA BİR KEZ KULLANILABİLECEK İSTİSNAİ BİR HAK” olarak DEĞİL; EĞİTİM HAKKININ KULLANILMASINI KOLAYLAŞTIRAN sosyal bir düzenleme olarak değerlendirilmelidir.
3. EĞİTİM, SUÇU DEĞİL; SUÇUN TEKRARINI AZALTAN EN GÜÇLÜ ARAÇLARDAN BİRİDİR
EĞİTİM; bireyin topluma yeniden kazandırılmasını sağlayan en önemli mekanizmalardan biridir.
Dünyanın birçok ülkesinde ceza infaz kurumlarında dahi ÜNİVERSİTE EĞİTİMİ TEŞVİK EDİLMEKTE, mahkumların eğitim almasının yeniden suç işleme oranlarını düşürdüğü kabul edilmektedir. Bu nedenle YÜKSEKÖĞRETİME ERİŞİM HAKKI, mümkün olan EN GENİŞ KAPSAMDA KORUNMALI, öğrenci affı da bu anlayış doğrultusunda düzenlenmelidir.
Üniversite eğitimi almak isteyen bir kişinin ÖNÜNE YENİ ENGELLER KOYMAK YERİNE, eğitimlerini tamamlamaları ve topluma üretken bireyler olarak kazandırılmaları DESTEKLENMELİDİR.
Eğitim hakkına getirilen bu tür kapsam dışı bırakma hükümleri, öğrenci affının amacını ZAYIFLATMAKTA; eğitim hakkını GEREKSİZ YERE SINIRLANDIRMAKTA ve bireylerin yeniden yükseköğretime kazandırılmasını ENGELLEMEKTEDİR. Bu nedenle SÖZ KONUSU KISITLAMALAR KANUN TEKLİFİNDEN ÇIKARILMALIDIR.
SONUÇ VE TALEP
Öğrenci affının AMACI, bireyleri eğitim sistemine YENİDEN KAZANDIRMAKTIR. Bu amacın gereği olarak;
- daha önce öğrenci affından yararlanmış olma şartına bağlı KAPSAM DIŞI BIRAKMA HÜKMÜNÜN KALDIRILMASI,
- eğitim hakkını GEREĞİNDEN FAZLA SINIRLANDIRAN İSTİSNALARIN YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ,
- yükseköğretime dönüşü TEŞVİK EDEN DAHA KAPSAYICI BİR DÜZENLEME YAPILMASI,
hususlarının Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından değerlendirilmesini saygıyla arz ederiz.
Ayrıca işbu görüş ve taleplerimizin, kanun teklifinin komisyon çalışmaları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu görüşmeleri sırasında dikkate alınarak teklif metnine yansıtılmasını saygıyla arz ederiz.
Çünkü DEVLETİN GÖREVİ,
İNSANLARI EĞİTİMDEN UZAKLAŞTIRMAK DEĞİL;
EĞİTİMLE BULUŞTURMAKTIR.
15.07.2026
